Wouter Jongstra

Wouter Jongstra, humanistisch spreker bij uitvaarten uit het Groningse Leek, vertelt wat een humanistische uitvaartplechtigheid kan inhouden.

'Wat ik als uitvaartbegeleider doe is mensen helpen om de uitvaart goed te regelen. Dat is ook het mooiste aan mijn werk: de combinatie van mooie woorden, de waarheid spreken en helpen. Laatst had ik een uitvaart waar de nabestaanden moeite hadden de muziek te kiezen. Dan is het belangrijk dat je ze een duwtje geeft, dat je ze stimuleert de juiste keuze te maken.

Het is heel bijzonder wat nabestaanden jou – een vreemdeling – vertellen. Ze geven je een stuk vertrouwen en openheid die je gebruikt om een echt persoonlijke toespraak te schrijven. Die openheid is ook nodig. Je schrijft een toespraak op hun woorden, en die moeten ze je wel geven. Soms zijn mensen heel gesloten, en moet je moeite doen om voldoende informatie te krijgen.

Bij een uitvaart kan veel meer dan sommige mensen denken. De dochter die op de uitvaart van haar moeder een muziekstuk speelt op de piano. Duiven die worden losgelaten als de kist afdaalt in het crematorium of aan het graf. Een ovatie voor een jongen van zestien die de uitreiking van zijn einddiploma niet meer mee mocht maken. Om een goed ritueel te vinden is gevoel nodig, want het moet wel kloppen. Maar een goed ritueel maakt zelf ook weer gevoel los.

De sfeer verschilt per uitvaart. Soms is iedereen in tranen, soms niemand. Als spreker hoef je ook niet altijd het verdriet te benadrukken. Een oude man is na een goed leven gestorven. Kun je dan misschien niet ook víeren dat hij zo lang in ons midden is geweest?'